رسم الخط قرانی عثمان طه (1)
بسم الله الرحمن الرحیم
با توجه به این که قرائت قران مجید از علاقه ویژه مومنین به این کتاب الهی نشآت می گیرد ؛ عموما در جستجوی متنی از قران خواهند بود که در نگارش آن دقت نظر کافی اعمال شده باشد . چند سالی است که قران چاپ عربستان و ایران و... با خط معروف « عثمان طه » خطاط مشهور کشور سوریه مورد توجه و علاقه قاریان قرار گرفته و از این نگارش استفاده وافر بعمل می آید .
نکته جالب توجه این است در حال حاضر اکثر خطاطان کشور ما ، از روی نسخه رسم الخط عثمان طه قرآن را نگارش و آثارشان توسط منابع معتبر انتشار می یابد .
ذیلاً مقاله ای تحقیقی در سایت حضرت آیت الله مکارم شیرازی توسط محقق محترم جناب آقای علی حبیبی به ثبت رسیده ؛ از آنجائی که این مقاله با زبانی علمی به نقد نوع نگارش خط «عثمان طه » و اشتباهات موجود در آن پرداخته مناسب دانستم تا با باز نویسی مختصری از مقدمه مقاله ؛ اصل آن را در معرض آگاهی و قضاوت اهل تحقیق قرار دهم علاقمندان برای دریافت اصل مقاله می توانند به بخش مقالات سایت آیت الله مکارم شیرازی مراجعه فرمایند .
23 رمضان 1430 برابر با 22 شهریور 87 13 - روشنگر
عنوان مقاله
اشتباهات در رسم الخط قرآن عثمان طه
محقق: علی حبیبی
مقدّمه
قرآن کتابی است که هر گز دست تحریف به دامانش دراز نشده و نخواهد شد
قرآن بزرگترین كتاب آسمانی است كه از سوی خداوند متعال بر خاتم پیامبران حضرت محمّد مصطفی(ص) نازل گردیده است، آنچه كه بین اكثریت قاطع عالمان دینی اعم از شیعه و سنّی مورد قبول میباشد، این است كه: تمامی الفاظ قرآن، بدون كم و زیاد، وحی الهی میباشد و هیچ تحریف و تغییری در آن رخ نداده و باید به همین صورتی كه سینه به سینه به ما رسیده است تلاوت شود ...
مشهورترین نسخة قرآنی كه امروزه در میان مسلمانان رواج دارد و هر سال، میلیونها نسخه از آن، در سراسر جهان چاپ و منتشر میگردد، نسخة قرآن معروف به خط «عثمان طه» میباشد.
این نسخه از قرآن، امتیازات متعددی دارد: خط خوب، قطع مناسب، علامتگذاری دقیق، آیات از آغاز صفحه شروع و با پایان صفحه، پایان مییابد و هر جزء از سی جزء قرآن در بیست صفحه تمام میشود (جز در دو سه مورد). به همین دلیل و به دلیل اینكه نشر و توزیع آن، توسط كشور عربستان به صورت رایگان و اهدایی همه ساله در مقیاس گسترده صورت میگیرد، مورد استقبال واقع شده است.
این امر، سبب یك نواختی نسبی نُسَخ قرآن، در كشورهای مختلف گردیده است و بیشتر حافظان در غالب كشورها از روی همین نسخه به حفظ قرآن میپردازند و اكثر فراگیران و قاریان نیز، از روی همان، قرآن را فرا میگیرند و میخوانند (هر چند نسخههای دیگری نیز در كشورهای مختلف اسلامی وجود دارد).
ولی از آنجا كه هر كار خوبی، ممكن است بینقص نباشد، این نسخه از قرآن نیز از نظر املاء و نگارش (رسم الخط) كاستیهای فراوانی دارد كه اصلاح آن، لازم و ضروری میرسد زیرا این اشتباهات گاه معنی را تغییر میدهد و گاه قرائت را بسیار مشكل میسازد.
...
انواع كاستیها
به هر حال در نسخه موجود به خط عثمان طه، كاستیهای فراوان رسمالخطی وجود دارد كه گاه موجب تغییر در معنا و گاه سبب نامفهوم شدن كلمه و گاه باعث صعوبت در فراگیری و قرائت صحیح میشود، از این رو ما این موارد را به شش گروه تقسیم كردهایم:
1. رسمالخطهایی كه سبب تغییر معنا میشود.
2. رسمالخطهایی كه سبب میشود، كلمه فاقد معنا گردد.
3. رسمالخطهایی كه سبب صعوبت فوقالعاده فراگیری میشود.
4. رسمالخطهایی كه سبب اضافه حروف نابجا میشود.
5. رسمالخطهایی كه سبب حذف حروف لازم و اصلی كلمه شده است.
6. رسمالخطهایی كه سبب نوشتن یك كلمه به دو صورت در دو آیه یا در چند آیه میشود، بدون هیچگونه دلیل كه تنها یك صورت آن صحیح میباشد.
در اینجا برای هر یك از موارد فوق، نمونههایی را آوردهایم؛ انتظار و تقاضای ما از اندیشمندان و علمای اسلامی به ویژه علمای مصر و حجاز، این است كه همگی با یك عزم راسخ برای اصلاح آن بكوشند، و نسخههای موجود را از این نظر كامل كنند. ...
بدیهی است، صحیح نوشتن رسمالخط، نه تنها سبب تغییری در قرآن نمیشود، بلكه صحت تلاوت و تفسیر قرآن را تضمین می كند، همانگونه كه میدانیم كتابت اولیه قرآن، فاقد نقطهگذاری و علامت اِعراب بود و نقطهگذاری حروف و ضبط اِعراب به وسیلة علامت، نه تنها باعث تحریف نشد بلكه موجب مصونیت قرآن از تحریف در قرائت نیز گردید.
اضافه بر آن، هیچ دلیلی در دست نیست كه نسخة موجود به خطِ «عثمان طه» بر اساس رسمالخط نسخههای صدر اسلام میباشد، چرا كه:
در پایان نسخة قرآن موجود به خط «عثمان طه» صریحاً آمده است: «هجاء و رسم الخط آن از دو نفر از علمای این فن به نام «ابوعمرو دانی» و «ابوداود سلیمان بن نجاح» گرفته شده كه آنها آن را مربوط به زمان خلیفة سوم عثمان میدانند و در مواردی كه این دو با هم اختلاف دارند نقل نفر دوم ترجیح داده شده است».
از این بیان استفاده میشود كه رسمالخط مزبور از طریق خبر واحد به ما رسیده كه گاه این خبر واحد تعارض نیز دارد. به هر حال نباید دچار وسوسه شد و لازم است علمای اسلام در اصلاح این نسخة كثیرالانتشار (نسخة عثمانطه) بكوشند و به صحیح خواندن قرآن و تفسیر صحیح آن كمك كنند. البته نباید فراموش كرد كه در بعضی قرآنهای چاپ دیگر نیز بخشی از این نواقص رسمالخطی وجود دارد كه باید اصلاح گردد.